Γιώργος

Η ευκτική-υποθετική έγκλιση έχει δυο χρήσεις επειδή μπορεί να δηλώνει:
α) ευχή (keşke arabam olsa = μακάρι να είχα αυτοκίνητο)
β) προϋπόθεση για την εκπλήρωση άλλης ενέργειας (bunu alsak ne güzel olurdu = τι ωραία που θα ήταν αν το παίρναμε αυτό)

Πώς σχηματίζεται:

• Με τα επιθέματα -sem/-sam, -sen/-san, -se/-sa, -sek/-sak, -seniz/-sanız, -seler/-salar, τα οποία μπαίνουν μετά τη ρίζα του ρήματος. Τα επιθέματα αυτά τονίζονται στον προφορικό λόγο.
  

Η άρνηση γίνεται ως παρακάτω και τονίζεται στη συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή (-ma- ή -me-):

Η ερώτηση γίνεται ως εξής:

Χρήση ως ευχή:
Πολύ συχνά και για να δώσουμε έμφαση χρησιμοποιούμε τη λέξη keşke (μακάρι). Στις πιο απλές προτάσεις η έγκλιση αυτή μπαίνει στο τέλος της πρότασης για να υποδηλώσει ευχή στο παρόν ή στο μέλλον.
keşke vaktim olsa = μακάρι να είχα/έχω χρόνο
ah, buraya gelsen = αχ, (μακάρι) να ερχόσουν/έρθεις εδώ
bu akşam ne yapsak? = τι να κάνουμε/κάναμε απόψε; (= bu akşam ne yapalım)
tiyatroya gitsek mi? = να πάμε/πηγαίναμε στο θέατρο; (= tiyatroya gidelim mi)

Χρήση ως προϋπόθεση:
param olsa araba alırdım = αν είχα λεφτά θα έπερνα αυτοκίνητο
bize verse mutlu olurdum = αν μας το έδινε θα χαιρόμουν
bunu okusam ne olur? = τι θα γίνει αν το διάβαζα αυτό;

Επίσης μπορούμε να έχουμε συνδυασμό της έγκλισης αυτής με τις καταλήξεις του αορίστου, για να εκφράσουμε μια (απραγματοποίητη) ευχή ή υπόθεση σε παρελθοντικό χρόνο. Τονίζουμε τη συλλαβή -se- ή -sa- της έγκλισης στην κατάφαση ή τη συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή (-ma- ή -me-) στη άρνηση:

keşke sana söylemeseydim = μακάρι να μην σου το έλεγα/είχα πει
ne yapsaydım? = τι να έκανα;
o kadar yemeseydim = μακάρι να μην έτρωγα τόσο
keşke bu yapılmasaydı = μακάρι να μην γινόταν αυτό
burada kalsaydı bunlar olmazdı = αν έμενε εδώ δεν θα γινόταν αυτά
dikkat etmeseydin kaza olurdu = αν δεν πρόσεχες θα γινόταν ατύχημα
okusaydınız kazanırdınız = αν διαβάζατε θα επιτυγχάνατε
okusaydınız kazanacaktınız = αν διαβάζατε θα είχατε επιτύχει
falcı olsaydık geleceği görürdük = αν ήμασταν μάντεις θα βλέπαμε το μέλλον

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί δυο συνεχόμενες φορές μέσα στην πρόταση για να υποδηλώσει μοναδικότητα.
bunu yapsa yapsa bir çocuk yapar = bunu sadece bir çocuk yapar = αυτό θα το έκανε μόνο ένα παιδί
bakliyat yese yese nohut yer = αν ήταν να φάει όσπρια θα έτρωγε μόνο ρεβίθια

Τα παράγωγα ολοκλήρωσης σχηματίζονται με τρεις τρόπους και έχουν την έννοια «μέχρι να…». Δείχνουν ότι η ενέργεια του ρήματος απ’ όπου προέρχονται έχει ολοκληρωθεί μέχρι την ενέργεια του ρήματος που τα ακολουθεί.

1. Το παράγωγο -(y)inceye kadar (dek):
   Το επίθεμα -inceye (-ıncaya, -ünceye, -uncaya), ανάλογα με την αρμονία της κατάληξης, προστίθεται στη ρίζα του ρήματος. Η χρήση των λέξεων kadar ή dek είναι ταυτόσημη εδώ. Το dek χρησιμοποιείται λιγότερο ως πιο αρχαιοπρεπές. Για να δηλώσουμε το πρόσωπο πρέπει να βάλουμε την κατάλληλη προσωπική αντωνυμία.
   

    

   sabah oluncaya kadar bekledik = περιμέναμε μέχρι να γίνει πρωί
   sen büyüyünceye dek o değişmez = δεν θα αλλάξει αυτό μέχρι να μεγαλώσεις εσύ
   siz gelinceye kadar biz hazırlanırız = μέχρι να έρθετε εσείς θα ετοιμαστούμε εμείς

    

2. Το παράγωγο -(y)ene kadar (dek):
   Το επίθεμα -ene (-ana), ανάλογα με την αρμονία της κατάληξης, προστίθεται στη ρίζα του ρήματος.

    

   sen bu kitabı okuyana kadar aylar geçti = πέρασαν μήνες μέχρι να διαβάσεις αυτό το βιβλίο
   sınıfı geçene kadar çok calışmalısın = πρέπει να διαβάσεις πολύ μέχρι να περάσεις την τάξη
   sen varana kadar akşam olur = μέχρι να έρθεις εσύ θα βραδιάσει

    

3. Το παράγωγο -(y)esiye (kadar, dek):
   Το επίθεμα -esiye (-asıya), ανάλογα με την αρμονία της κατάληξης, προστίθεται στη ρίζα του ρήματος. Συναντάται πολύ σπάνια.
   
   siz gelesiye kadar burada olacağız = θα είμαστε εδώ μέχρι να έρθετε εσείς
   bu makaleyi okuyasıya kadar beş dakika geçti = μέχρι να διαβάσω αυτό το άρθρο πέρασαν πέντε λεπτά