• Οι καταλήξεις του υπερσυντέλικου είναι συνδυασμός του απροσδιόριστου αορίστου και του αορίστου:
  –miştim, -miştin, -mişti, -miştik, -miştiniz, -mişlerdi

Επιλέξτε εσείς ένα ρήμα για να το κλίνω!

Ο υποθετικός λόγος στα τούρκικα θεωρείται έγκλιση, της οποίας τα επιθέματα μοιάζουν, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται, με αυτά της ευκτικής-υποθετικής (η μόνη τους διαφορά είναι στο γ’ πρόσωπο του πληθυντικού). Τα επιθέματα αυτά είναι τα:

-(y)sem/-sam, -(y)sen/-san, -(y)se/-sa, -(y)sek/-sak, -(y)seniz/-sanız, -lerse/-larsa,

τα οποία μπαίνουν μετά τη ρίζα του ρήματος. Το ευφωνικό γράμμα -y- μπαίνει όταν η λέξη/ρήμα λήγει σε φωνήεν. Τα επιθέματα αυτά (σε αντίθεση με την ευκτική-υποθετική έγκλιση) δεν τονίζονται στον προφορικό λόγο και τοποθετούνται μετά το γ΄πρόσωπο του ενικού των απλών χρόνων.

Σε συνδυασμό με το ενεστώτα, δηλώνει υπόθεση για το παρόν. Έτσι geliyorsa σημαίνει αν έρχεται τώρα ακριβώς που μιλάμε.

Σε συνδυασμό με τον αόριστο, δηλώνει υπόθεση για το παρελθόν. Έτσι geldiyse σημαίνει αν έχει έρθει ή αν ήρθε.

Σε συνδυασμό με τον μέλλοντα, δηλώνει υπόθεση για το (όχι άμεσο) μέλλον. Έτσι gelecekse σημαίνει αν (θα) έρθει ή αν πρόκειται να έρθει ή αν είναι να έρθει.

Σε συνδυασμό με τον geniş zaman, δηλώνει υπόθεση για το άμεσο μέλλον. Έτσι gelirse σημαίνει αν έρθει (άμεσα).

Σε συνδυασμό με τον απροσδιόριστο αόριστο, δηλώνει υπόθεση για το παρελθόν. Έτσι το gelmişse είναι ταυτόσημο με το geldiyse και σημαίνει αν έχει έρθει.

Ειδική περίπτωση είναι ο συνδυασμός των παραπάνω με τις ερωτηματικές αντωνυμίες.
ne yapacaksan yap = κάνε ό,τι είναι να κάνεις
ne istersen ye = φάε ό,τι θέλεις
ne alırsan = ό,τι κι αν πάρεις
ne zaman istersen = όποτε θέλεις
kimi görürsem = όποιον κι αν δω
nereye gidersek = όπου κι αν πάμε
ne kadar içerse = όσο κι αν πιει

Η υπόθεση μπορεί να συνδυαστεί με την έγκλιση της αναγκαιότητας. Για το παρόν/άμεσο μέλλον έχουμε:

Εννοείται ότι gelmeliyse = gelmesi gerek(ir)se = gelmesi lazımsa. Για όλους τους υπόλοιπους χρόνους χρησιμοποιούμε το gerek. Έτσι:

Στην άρνηση έχουμε 2 τύπους:

Επίσης η υπόθεση μπορεί να συνδυαστεί με το μπορώ, σε όλους τους χρόνους:

Τα επιθέματα της υπόθεσης με το var/yok δηλώσουν το είμαι στο παρόν:

Τα επιθέματα της υπόθεσης μπορεί να συνδυαστούν με ουσιαστικά ή επίθετα για να δηλώσουν το έχω στο παρόν:

Για το έχω στους υπόλοιπους χρόνους χρησιμοποιούμε το olmak αντί για τα var ή yok:

Η ευκτική-υποθετική έγκλιση έχει δυο χρήσεις επειδή μπορεί να δηλώνει:
α) ευχή (keşke arabam olsa = μακάρι να είχα αυτοκίνητο)
β) προϋπόθεση για την εκπλήρωση άλλης ενέργειας (bunu alsak ne güzel olurdu = τι ωραία που θα ήταν αν το παίρναμε αυτό)

Πώς σχηματίζεται:

• Με τα επιθέματα -sem/-sam, -sen/-san, -se/-sa, -sek/-sak, -seniz/-sanız, -seler/-salar, τα οποία μπαίνουν μετά τη ρίζα του ρήματος. Τα επιθέματα αυτά τονίζονται στον προφορικό λόγο.
  

Η άρνηση γίνεται ως παρακάτω και τονίζεται στη συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή (-ma- ή -me-):

Η ερώτηση γίνεται ως εξής:

Χρήση ως ευχή:
Πολύ συχνά και για να δώσουμε έμφαση χρησιμοποιούμε τη λέξη keşke (μακάρι). Στις πιο απλές προτάσεις η έγκλιση αυτή μπαίνει στο τέλος της πρότασης για να υποδηλώσει ευχή στο παρόν ή στο μέλλον.
keşke vaktim olsa = μακάρι να είχα/έχω χρόνο
ah, buraya gelsen = αχ, (μακάρι) να ερχόσουν/έρθεις εδώ
bu akşam ne yapsak? = τι να κάνουμε/κάναμε απόψε; (= bu akşam ne yapalım)
tiyatroya gitsek mi? = να πάμε/πηγαίναμε στο θέατρο; (= tiyatroya gidelim mi)

Χρήση ως προϋπόθεση:
param olsa araba alırdım = αν είχα λεφτά θα έπερνα αυτοκίνητο
bize verse mutlu olurdum = αν μας το έδινε θα χαιρόμουν
bunu okusam ne olur? = τι θα γίνει αν το διάβαζα αυτό;

Επίσης μπορούμε να έχουμε συνδυασμό της έγκλισης αυτής με τις καταλήξεις του αορίστου, για να εκφράσουμε μια (απραγματοποίητη) ευχή ή υπόθεση σε παρελθοντικό χρόνο. Τονίζουμε τη συλλαβή -se- ή -sa- της έγκλισης στην κατάφαση ή τη συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή (-ma- ή -me-) στη άρνηση:

keşke sana söylemeseydim = μακάρι να μην σου το έλεγα/είχα πει
ne yapsaydım? = τι να έκανα;
o kadar yemeseydim = μακάρι να μην έτρωγα τόσο
keşke bu yapılmasaydı = μακάρι να μην γινόταν αυτό
burada kalsaydı bunlar olmazdı = αν έμενε εδώ δεν θα γινόταν αυτά
dikkat etmeseydin kaza olurdu = αν δεν πρόσεχες θα γινόταν ατύχημα
okusaydınız kazanırdınız = αν διαβάζατε θα επιτυγχάνατε
okusaydınız kazanacaktınız = αν διαβάζατε θα είχατε επιτύχει
falcı olsaydık geleceği görürdük = αν ήμασταν μάντεις θα βλέπαμε το μέλλον

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί δυο συνεχόμενες φορές μέσα στην πρόταση για να υποδηλώσει μοναδικότητα.
bunu yapsa yapsa bir çocuk yapar = bunu sadece bir çocuk yapar = αυτό θα το έκανε μόνο ένα παιδί
bakliyat yese yese nohut yer = αν ήταν να φάει όσπρια θα έτρωγε μόνο ρεβίθια

Ο χρόνος αυτός αναφέρεται συνήθως στο παρελθόν και ονομάζεται επίσης ως mişli geçmiş zaman. Διαφέρει από τον αόριστο, ο οποίος υποδηλώνει βεβαιότητα για την εκτέλεση της ενέργειας. Ο απροσδιόριστος αόριστος δεν υποδηλώνει βεβαιότητα εκ μέρους του υποκειμένου.
Ο απροσδιόριστος αόριστος έχει διάφορες σημαντικές χρήσεις στην τουρκική γλώσσα. Χρησιμοποιείται για:

1. αφήγηση (ιδιαιτέρως στα παραμύθια, ιστορίες):
   Zeus babasını öldürmüş = ο Διας σκότωσε τον πατέρα του
   Kırmızı başlıklı kız hiç evlenmemiş = η Κοκκινοσκουφίτσα δεν παντρεύτηκε ποτέ
   Pisagor et yemezmiş = ο Πυθαγόρας δεν έτρωγε κρέας
2. όταν αναφερόμαστε σε γεγονός στο οποίο δεν είμαστε αυτόπτες μάρτυρες, δεν έχουμε ιδία γνώση, ή που δεν είμαστε σε θέση να θυμηθούμε οι ίδιοι:
   Ayşe kocasıyla kavga etmiş = (λένε ότι) η Αϊσέ μάλωσε με τον άντρα της
   on aylıkken konuşmuşum= (λένε ότι) μίλησα όταν ήμουν δέκα μηνών
   okula gitmemiş = (λένε ότι) δεν έχει πάει σχολείο
3. έκπληξη/διαπίστωση/ειρωνεία/κομπασμό:
   yağmur başlamış! = άρχισε να βρέχει!
   şemsiyemizi unutmuşuz = ξεχάσαμε την ομπρέλα μας
   iyi ki gelmişiz = πάλι καλά που ήρθαμε
   ne güzel yapmışsın = τι ωραία που το έκανες
   biz bunlardan çok görmüşüz = εμείς έχουμε δει πολλά τέτοια
   
4. αμφισβήτηση/δυσπιστία:
   güya Ahmet geliyormuş = τάχατες έρχεται ο Αχμέτ
   yalan söylemiş = (υποτίθεται ότι) είπε ψέματα
   sözde çok çalışıyorlarmış = υποτίθεται ότι δουλεύουν πολύ
   
5. βάση για διάφορους σύνθετους χρόνους

Σχηματίζεται με τη συλλαβή -miş- (-mış, -müş, -muş) σύμφωνα με την αρμονία της κατάληξης, η οποία κολλάει στη ρίζα του ρήματος, και τις καταλήξεις του «είμαι». Τονίζεται η συλλαβή -miş-.

Η άρνηση γίνεται με την προσθήκη της αρνητικής συλλαβής -me- ή -ma-. Τονίζεται η συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή.

Η ερώτηση γίνεται με το ερωτηματικό μόριο mi στο κατάλληλο πρόσωπο. Τονισμός σύμφωνα με τους παραπάνω κανόνες.

Επιλέξτε εσείς ένα ρήμα για να το κλίνω!

Σημείωση
Μπορούμε να δηλώσουμε εικασία ή σχεδόν βεβαιότητα βάζοντας το -tir/-dir στο τέλος του απροσδιόριστου αορίστου στο β’ και γ’ πρόσωπο ενικού και πληθυντικού:
bunu sen yapmışsındır = υποθέτω/είμαι σχεδόν βέβαιος ότι αυτό το έχεις κάνει εσύ
şimdiye kadar evine varmıştır = (υποθέτω πως) πρέπει να έχει φτάσει σπίτι του μέχρι τώρα

Στο α’ πρόσωπο δηλώνει ωστόσο αβεβαιότητα:
belki yanlışlıkla seni üzmüşümdür = ίσως κατά λάθος να σε έχω στενοχωρήσει
belki okulda Emre’yi görmüşümdür ama tanışmıyoruz = ίσως να έχω δει στη σχολή τον Εμρέ, αλλά δεν γνωριζόμαστε

Ευχαριστώ τη Λαλέ για τις παρατηρήσεις της.

Στα τούρκικα υπάρχουν λέξεις τελειώνουν σε σύμφωνο και που όταν παίρνουν καταλήξεις που ξεκινούν από φωνήεν, το τελικό τους γράμμα διπλασιάζεται. Αν η λέξη τελειώνει σε σκληρό σύμφωνο, ενδέχεται το σύμφωνο αυτό και να διπλασιάζεται και να αλλάζει.

Παραδείγματα:
sır – sırrım
zam – zammı
hat – hattı
ret – reddi

Δυστυχώς δεν υπάρχει κανόνας γι αυτές τις λέξεις. Ευτυχώς είναι πολύ λίγες.

Αν δεν γνωρίζετε αν μια λέξη διπλασιάζει το τελικό της σύμφωνο μπορείτε να χρησιμοποιείστε ένα απ’ τα προγράμματα που θα βρείτε στο tourkika.com. Για παράδειγμα μπορείτε να βάλετε τη λέξη που σας ενδιαφέρει στην αιτιατική για να δείτε αν διπλασιάζεται το τελικό της σύμφωνο.

Οι μετοχές αυτές αναφέρονται σε παρελθοντικό χρόνο ή ενεστώτα και σχηματίζονται με βάση τις μετοχές με κατάληξη -dik, στις οποίες για να υποδηλώσουμε το πρόσωπο προσθέτουμε τις κτητικές καταλήξεις του κατάλληλου προσώπου. Η μετοχή που προκύπτει μπορεί να πάρει πτώσεις. Το υποκείμενο μπαίνει πάντοτε σε γενική πτώση.

Παραδείγματα:

verdiği defteri aldım = πήρα το τετράδιο που (μου) έδωσε
Orhan’ın verdiği defteri aldım = πήρα το τετράδιο που (μου) έδωσε ο Ορχάν
verdiğini aldım = πήρα αυτό μου (μου) έδωσε
Orhan’ın verdiğini aldım = πήρα αυτό μου (μου) έδωσε ο Ορχάν
söylediğini anlamıyorum = δεν καταλαβαίνω αυτό που λέει/λες/είπε/είπες
senin söylediğini anlamıyorum = δεν καταλαβαίνω αυτό που λες/είπες
onun söylediğini anlamıyorum = δεν καταλαβαίνω αυτό που λέει/είπε
sizin söylediklerinizi dinlemiyor = δεν ακούει αυτά που λέτε
duyduklarını anlat = πες (μας) αυτά που άκουσες

• Χρησιμοποιούμε τις μετοχές αυτές για να σχηματίσουμε αναφορικές προτάσεις:

(senin) geldiğin günü hatırlıyorum = θυμάμαι τη μέρα που ήρθες
burada olduğunuzu duydum = άκουσα ότι είστε εδώ
tanıştığımıza sevindim = χάρηκα για τη γνωριμία (που γνωριστήκαμε)
bunu aldığımızı bilmiyorlar = δεν ξέρουν ότι το πήραμε/έχουμε πάρει αυτό
geldiğini bana söylemedi = δεν μου είπε ότι ήρθε/έχει έρθει
arabamızın olduğunu öğrendiler = έμαθαν ότι έχουμε αυτοκίνητο
arabamızın olmadığını öğrendiler = έμαθαν ότι δεν έχουμε αυτοκίνητο
bilmediği konuda konuşuyor = μιλάει για ένα θέμα που δεν γνωρίζει
seninle görüştüğü meydana çıktı = μαθεύτηκε ότι βρέθηκε με σένα

• ΠΡΟΣΟΧΗ: μην μπερδεύουμε τις μετοχές με κατάληξη -en με αυτές με κατάληξη -diği:

gören adam = ο άνθρωπος που βλέπει
gördüğü adam = ο άνθρωπος τον οποίον βλέπει
seven kadın = η γυναίκα που αγαπάει
sevdiğim kadın = η γυναίκα την οποία αγαπώ
evlenen insan = ο άνθρωπος που παντρεύεται
evlendiğim insan = ο άνθρωπος τον οποίο παντρεύομαι
bekleyen çocuk = το παιδί που περιμένει
beklediğimiz çocuk = το παιδί το οποίο περιμένουμε

Τα παράγωγα ολοκλήρωσης σχηματίζονται με τρεις τρόπους και έχουν την έννοια «μέχρι να…». Δείχνουν ότι η ενέργεια του ρήματος απ’ όπου προέρχονται έχει ολοκληρωθεί μέχρι την ενέργεια του ρήματος που τα ακολουθεί.

1. Το παράγωγο -(y)inceye kadar (dek):
   Το επίθεμα -inceye (-ıncaya, -ünceye, -uncaya), ανάλογα με την αρμονία της κατάληξης, προστίθεται στη ρίζα του ρήματος. Η χρήση των λέξεων kadar ή dek είναι ταυτόσημη εδώ. Το dek χρησιμοποιείται λιγότερο ως πιο αρχαιοπρεπές. Για να δηλώσουμε το πρόσωπο πρέπει να βάλουμε την κατάλληλη προσωπική αντωνυμία.
   

    

   sabah oluncaya kadar bekledik = περιμέναμε μέχρι να γίνει πρωί
   sen büyüyünceye dek o değişmez = δεν θα αλλάξει αυτό μέχρι να μεγαλώσεις εσύ
   siz gelinceye kadar biz hazırlanırız = μέχρι να έρθετε εσείς θα ετοιμαστούμε εμείς

    

2. Το παράγωγο -(y)ene kadar (dek):
   Το επίθεμα -ene (-ana), ανάλογα με την αρμονία της κατάληξης, προστίθεται στη ρίζα του ρήματος.

    

   sen bu kitabı okuyana kadar aylar geçti = πέρασαν μήνες μέχρι να διαβάσεις αυτό το βιβλίο
   sınıfı geçene kadar çok calışmalısın = πρέπει να διαβάσεις πολύ μέχρι να περάσεις την τάξη
   sen varana kadar akşam olur = μέχρι να έρθεις εσύ θα βραδιάσει

    

3. Το παράγωγο -(y)esiye (kadar, dek):
   Το επίθεμα -esiye (-asıya), ανάλογα με την αρμονία της κατάληξης, προστίθεται στη ρίζα του ρήματος. Συναντάται πολύ σπάνια.
   
   siz gelesiye kadar burada olacağız = θα είμαστε εδώ μέχρι να έρθετε εσείς
   bu makaleyi okuyasıya kadar beş dakika geçti = μέχρι να διαβάσω αυτό το άρθρο πέρασαν πέντε λεπτά
   

    

Οι μετοχές με κατάληξη -dik (-dık, -dük, -duk) αναφέρονται πάντοτε σε παρελθόντα χρόνο.

Σχηματίζονται όπως ακριβώς το πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού του αορίστου και χρησιμοποιούνται με ουσιαστικά. Συνήθως τις βρίσκουμε στην αρνητική τους μορφή.

Πολλές φορές οι λέξεις αυτές είναι οι ίδιες επίθετα (όταν συνοδεύουν ουσιαστικά) ή ουσιαστικά (όταν είναι αυτόνομες):

tanıdık = ο γνωστός (ουσιαστικό)
tanıdık müşteri = γνωστός πελάτης (επίθετο)
tanıdıklarımı gördüm = είδα τους γνωστούς μου
beklenmedik olay = απρόσμενο γεγονός
burada tanıdık kimse yok = εδώ δεν υπάρχει κανείς (που να) είναι γνωστός
konuşulmadık konu kalmadı = δεν υπάρχει θέμα που να μην έχει συζητηθεί
aşılmadık engel yok = δεν υπάρχει εμπόδιο που να μην έχει ξεπεραστεί
gidilmedik yer kalmayacak = δεν θα μείνει μέρος που να μην έχουμε επισκεφτεί
durduk yere ağlıyor = κλαίει στα καλά καθούμενα
bu bilmedik şey değil = αυτό δεν είναι κάτι άγνωστο

Οι μετοχές με κατάληξη -miş είναι το αντίστοιχο της παθητικής μετοχής στα ελληνικά και αναφέρονται πάντοτε σε παρελθόντα χρόνο.

Σχηματίζονται με τη ρίζα ενός ρήματος και την κατάληξη -miş (σύμφωνα με τον κανόνα της αρμονίας των φωνηέντων) και συνήθως χρησιμοποιούνται με ουσιαστικά:

Ömer çok okumuş bir insan – ο Ομέρ είναι άνθρωπος που έχει σπουδάσει πολύ
korkmuş bir halde konuştu – μίλησε όντας φοβισμένος
küflenmiş ekmek – μουχλιασμένο ψωμί
yazılmamış kitap – βιβλίο που δεν έχει γραφτεί
vaat edilmiş topraklar – εδάφη που μας έχουν υποσχεθεί
terk edilmiş ev – εγκαταλελειμμένο σπίτι

Τα παράγωγα εκκίνησης χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν την έναρξη κάποιας ενέργειας και έχουν την έννοια από τότε που. Σχηματίζονται με την κατάληξη -(y)eli/-(y)alı (ανάλογα με την αρμονία των φωνηέντων) και έχουν δύο τρόπους χρήσης:

1. Με τις παραπάνω καταλήξεις. Μπορούν να συνδυαστούν και με το beri.

   sen gideli o ağlıyor – αυτός κλαίει από τότε που έφυγες
   onu görmeyeli çok oldu – πάει καιρός που δεν τον έχουμε δει
   fasulye yiyeli beri bir ay oldu – πάει ένας μήνα που δε φάγαμε φασόλια

2. Σε συνδυασμό με τον αόριστο δηλώνει συνέχει κάποιας ενέργειας από το παρελθόν έως τώρα:

   buraya geldim geleli mutluyum – είμαι χαρούμενος από τότε που ήρθα εδώ
   kendimi bildim bileli böyleyim – από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου είμαι έτσι
   parası oldu olalı bizimle konuşmuyor – από τότε που απέκτησε χρήματα δε μας μιλάει