Η ευκτική-υποθετική έγκλιση έχει δυο χρήσεις επειδή μπορεί να δηλώνει:
α) ευχή (keşke arabam olsa = μακάρι να είχα αυτοκίνητο)
β) προϋπόθεση για την εκπλήρωση άλλης ενέργειας (bunu alsak ne güzel olurdu = τι ωραία που θα ήταν αν το παίρναμε αυτό)

Πώς σχηματίζεται:

  • Με τα επιθέματα –sem/-sam, –sen/-san, –se/-sa, –sek/-sak, –seniz/-sanız, –seler/-salar, τα οποία μπαίνουν μετά τη ρίζα του ρήματος. Τα επιθέματα αυτά τονίζονται στον προφορικό λόγο.
ενικός πληθυντικός
gitsem / yapsam gitsek / yapsak
gitsen / yapsan gitseniz / yapsanız
gitse / yapsa gitseler / yapsalar

Η άρνηση γίνεται ως παρακάτω και τονίζεται στη συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή (-ma- ή -me-):

ενικός πληθυντικός
gitmesem / yapmasam gitmesek / yapmasak
gitmesen / yapmasan gitmeseniz / yapmasanız
gitmese / yapmasa gitmeseler / yapmasalar

Η ερώτηση γίνεται ως εξής:

ενικός    πληθυντικός  
gitsem / gitmesem mi? gitsek / gitmesek mi?
gitsen / gitmesen mi? gitseniz / gitmeseniz mi?
gitse / gitmese
mi? gitseler / gitmeseler mi?

Χρήση ως ευχή:
Πολύ συχνά και για να δώσουμε έμφαση χρησιμοποιούμε τη λέξη keşke (μακάρι). Στις πιο απλές προτάσεις η έγκλιση αυτή μπαίνει στο τέλος της πρότασης για να υποδηλώσει ευχή στο παρόν ή στο μέλλον.
keşke vaktim olsa = μακάρι να είχα/έχω χρόνο
ah, buraya gelsen = αχ, (μακάρι) να ερχόσουν/έρθεις εδώ
bu akşam ne yapsak? = τι να κάνουμε/κάναμε απόψε; (= bu akşam ne yapalım)
tiyatroya gitsek mi? = να πάμε/πηγαίναμε στο θέατρο; (= tiyatroya gidelim mi)

 

Χρήση ως προϋπόθεση:
param olsa araba alırdım = αν είχα λεφτά θα έπερνα αυτοκίνητο
bize verse mutlu olurdum = αν μας το έδινε θα χαιρόμουν
bunu okusam ne olur? = τι θα γίνει αν το διάβαζα αυτό;

 

Επίσης μπορούμε να έχουμε συνδυασμό της έγκλισης αυτής με τις καταλήξεις του αορίστου, για να εκφράσουμε μια (απραγματοποίητη) ευχή ή υπόθεση σε παρελθοντικό χρόνο. Τονίζουμε τη συλλαβή -se- ή -sa- της έγκλισης στην κατάφαση ή τη συλλαβή πριν την αρνητική συλλαβή (-ma- ή -me-) στη άρνηση:

gitseydim μακάρι να /αν είχα πάει gitmeseydim μακάρι να /αν είχα πάει
gitseydin μακάρι να /αν είχες πάει gitmeseydin μακάρι να μην/αν δεν είχες πάει
gitseydi μακάρι να /αν είχε πάει gitmeseydi μακάρι να μην/αν δεν είχε πάει
gitseydik μακάρι να /αν είχαμε πάει gitmeseydik μακάρι να μην/αν δεν είχαμε πάει
gitseydiniz μακάρι να /αν είχατε πάει gitmeseydiniz μακάρι να μην/αν δεν είχατε πάει
gitselerdi μακάρι να /αν είχαν πάει gitmeselerdi μακάρι να μην/αν δεν είχαν πάει

keşke sana söylemeseydim = μακάρι να μην σου το έλεγα/είχα πει
ne yapsaydım? = τι να έκανα;
o kadar yemeseydim = μακάρι να μην έτρωγα τόσο
keşke bu yapılmasaydı = μακάρι να μην γινόταν αυτό
burada kalsaydı bunlar olmazdı = αν έμενε εδώ δεν θα γινόταν αυτά
dikkat etmeseydin kaza olurdu = αν δεν πρόσεχες θα γινόταν ατύχημα
okusaydınız kazanırdınız = αν διαβάζατε θα επιτυγχάνατε
okusaydınız kazanacaktınız = αν διαβάζατε θα είχατε επιτύχει
falcı olsaydık geleceği görürdük = αν ήμασταν μάντεις θα βλέπαμε το μέλλον

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί δυο συνεχόμενες φορές μέσα στην πρόταση για να υποδηλώσει μοναδικότητα.
bunu yapsa yapsa bir çocuk yapar = bunu sadece bir çocuk yapar = αυτό θα το έκανε μόνο ένα παιδί
bakliyat yese yese nohut yer = αν ήταν να φάει όσπρια θα έτρωγε μόνο ρεβίθια