Πώς σχηματίζεται η γερουνδιακή δομή -DIktAn sonra
Η γερουνδιακή δομή -DIktAn sonra προστίθεται σε ρηματικές ρίζες ή βάσεις και ακολουθεί τη φωνηεντική αρμονία.
Παίρνει τις μορφές:
- -dıktan sonra όταν το τελευταίο φωνήεν της ρίζας/βάσης είναι ένα από τα {a, ı}
- -duktan sonra όταν το τελευταίο φωνήεν της ρίζας/βάσης είναι ένα από τα {o, u}
- -dikten sonra όταν το τελευταίο φωνήεν της ρίζας/βάσης είναι ένα από τα {e, i}
- -dükten sonra όταν το τελευταίο φωνήεν της ρίζας/βάσης είναι ένα από τα {ö, ü}
Το αρχικό -d τρέπεται σε -t όταν η ρίζα/βάση του ρήματος λήγει σε ένα από τα ç, f, h, k, p, t, s, ş.
Τι χρήση έχει η γερουνδιακή δομή -DIktAn sonra
H γερουνδιακή δομή -DIktAn sonra δηλώνει χρόνο. Συγκεκριμένα, σημαίνει μετά που, αφού. Αποτελεί συνδυασμό της μετοχής σε -DIk, της αφαιρετικής πτώσης και του επιρρήματος sonra (μετά). Επειδή το γραμματικό πρόσωπο δε φαίνεται, αν πρέπει να δηλωθεί το υποκείμενο, ως προσωπική αντωνυμία ή ουσιαστικό στο γ΄ πρόσωπο, μπαίνει στην ονομαστική.
Παραδείγματα:
Ben döndükten sonra, birlikte yaparız (Θα το κάνουμε μαζί, όταν επιστρέψω)
Mehmet, parayı aldıktan sonra, kaçtı (Ο Μεχτμέτ την κοπάνησε, αφού πήρε τα χρήματα)
Arabam olduktan sonra, otobüs kullanmayacağım (Μετά που θα αποκτήσω αυτοκίνητο, δεν θα παίρνω το λεωφορείο)
Η αρνητική γερουνδιακή δομή -mA-dIktAn sonra
H αρνητική γερουνδιακή δομή -mA-dIktAn sonra σημαίνει αφού δε, αν είναι να μην, αν δεν.
Παραδείγματα:
Sen gelmedikten sonra, bizim gitmemizin anlamı yok (Δεν έχει νόημα να πάμε εμείς, αν είναι να μην έρθεις εσύ/αφού δε θα έρθεις εσύ)
Haddini bilmedikten sonra, çok şey bilmek hiçbir şeye yaramaz (Δεν οφελεί σε τίποτα το να γνωρίζεις πολλά πράγματα, αν δε γνωρίζεις τα όριά σου)