Τι είναι το diye
Το diye είναι το γερούνδιο σε -(y)A του ρήματος demek (λέω). Κυριολεκτικά σημαίνει ό,τι και το γερούνδιο σε -(y)ArAk του ίδιου ρήματος (diyerek), δηλαδή λέγοντας.
Η κύρια χρήση του diye
Το diye χρησιμοποιείται για να μεταφέρουμε αυτολεξεί τα λόγια κάποιου άλλου ή τα δικά μας. Έτσι το χρησιμοποιούμε με ρήματα όπως τα: sormak (ρωτάω), cevap vermek (απαντώ), bağırmak (φωνάζω), yalvarmak (ικετεύω), düşünmek (σκέφτομαι), merak etmek (αναρρωτιέμαι). Μπαίνει μετά από κύρια πρόταση. Δε μεταφράζεται στα ελληνικά, αλλά είναι υποχρεωτικό να μπει στα τουρκικά.
Παραδείγματα:
Αç mısın diye sordu (Με ρώτησε “πεινάς;”)
Τokum diye cevap verdim (Απάντησα “είμαι χορτάτος”)
İmdat diye bağırdım (Φώναξα “βοήθεια!”)
Gitme diye yalvardılar (Με παρακάλεσαν “μη φύγεις”)
Konuşayım mı diye düşündüm (Σκέφτηκα “να μιλήσω;”)
Nasılsın diye merak ettim (Αναρρωτήθηκα “πώς είσαι;”)
Σύνδεση δευτερεύουσας πρότασης μέσω του diye
Το diye χρησιμοποιείται επίσης για να συνδέσει μια δευτερεύουσα πρόταση με μια κύρια. Η χρήση αυτή περιορίζεται στον καθημερινό λόγο.
Παραδείγματα:
Yaz gelsin diye sabırsızlanıyorum (Ανυπομονώ να έρθει το καλοκαίρι)
Herkes fikrini söylesin diye konuşmuştuk (Είχαμε συννενοηθεί να πει ο καθένας τη γνώμη του)
Sınav önümüzdeki hafta olacak diye biliyorum (Ξέρω ότι το διαγώνισμα θα γίνει την επόμενη εβδομάδα)
Ders çalışıyorsun diye biliyordum (Ήξερα/Νόμιζα ότι διάβαζες)
Bu kitapları okumuyorsun diye vereceğim (Θα δώσω αυτά τα βιβλία επειδή δεν τα διαβάζεις)
Onu göreceğim diye korkuyorum (Φοβάμαι μην τυχόν τον/την δω)
Kar yağdı diye seviniyoruz (Χαιρόμαστε που χιόνισε)
Δήλωση ονόματος μέσω του diye
Το diye δηλώνει επίσης όνομα.
Παραδείγματα:
Sınıfımızda Ahmet diye bir çocuk var (Στην τάξη μας υπάρχει ένα παιδί που το λένε Αχμέτ)
Emine diye bir kardeşi var (Έχει μια αδερφή που τη λένε Εμινέ)
Ne diye
Το ne diye ρωτάει για ποιο λόγο.
Παραδείγματα:
Ne diye bağırdın? (Για ποιο λόγο φώναξες;)
Ne diye geldin? (Για ποιο λόγο ήρθες;)