Η παθητική φωνή-διάθεση
Σχηματίζεται με το επίθημα -(I)l: -(ı)l, -(i)l, -(u)l, -(ü)l. Ακολουθεί τη φωνηεντική αρμονία.
Το αρχικό -(Ι) του επιθήματος χάνεται όταν η ρηματική ρίζα λήγει σε φωνήεν.
Αν η ρηματική ρίζα λήγει σε φωνήεν, τότε το επίθημα γίνεται -n και συμπίπτει με αυτό της αυτοπαθούς φωνής-διάθεσης.
Τέλος, αν η ρηματική ρίζα λήγει σε -l, το επίθημα γίνεται -in, οπότε και πάλι συμπίπτει με αυτό της αυτοπαθούς φωνής-διάθεσης.
Προσοχή σε ορισμένα ρήματα που χάνουν το τελευταίο φωνήεν της ρίζας τους.
Δηλώνει ότι το υποκείμενο του ρήματος είναι αποδέκτης της ενέργειας κάποιου άλλου υποκειμένου.
Παραδείγματα:
kaşı- (ξύνω) > kaşı-n- (με ξύνει κάποιος άλλος)
del- (τρυπώ) > del-in- (με τρυπάει κάποιος άλλος)
döv- (χτυπώ) > döv-ül- (με χτυπάει κάποιος άλλος)
yap- (κάνω) > yap-ıl- (μου κάνουν)
Ahmet camı kırdı (Ο Αχμέτ έσπασε το τζάμι) > Cam kırıldı (Το τζάμι έσπασε)
Mesut mektubu yazacak (Ο Μεσούτ θα γράψει το γράμμα) > Mektup yazılacak (Το γράμμα θα γραφτεί)
Dede çiçeği suladı (Ο παππούς πότισε το λουλούδι) > Çiçek sulandı (Το λουλούδι ποτίστηκε)
Bu bina kamera sistemi ile izlenmektedir (Το κτίριο αυτό παρακολουθείται με σύστημα καμερών)
Η γενικευτική/απρόσωπη χρήση της παθητικής φωνής-διάθεσης
Όπως βλέπουμε στα παραπάνω παραδείγματα, με την παθητική μπορούμε να «κρύψουμε» το δράστη μιας ενέργειας. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να δώσουμε μια πιο γενικευτική σημασία στο ρήμα. Όταν ο δάσκαλος λέει Bu ödev yapılacak (Η εργασία αυτή θα γίνει) εννοεί ότι όλοι πρέπει να την κάνουν. Η χρήση αυτή είναι εξαιρετικά συχνή και τη συναντούμε τόσο σε επίσημο, όσο και σε καθημερινό λόγο:
Aracınız çekilir (Το όχημα σας θα τραβηχτεί = θα το τραβήξει ο γερανός)
Park yapmak (Παρκάρω) > Park yapılmaz (Δεν παρκάρει κανείς = Απαγορεύεται το πάρκιγκ)
girmek (μπαίνω) > Girilmez (Δεν μπαίνει κανείς = απαγορεύεται η είσοδος)
