Πώς σχηματίζεται η μεταβιβαστική / αναθετική φωνή-διάθεση
Σχηματίζεται κατά βάση κυρίως με τα επιθήματα -t και -DIr (το D γίνεται t, μετά από τα ç, f, h, k, p, t, s, ş, ενώ το Ι ακολουθεί τη φωνηεντική αρμονία).
Δυστυχώς δεν υπάρχει γενικός κανόνας για το ποιο επίθημα παίρνει το κάθε ρήμα. Είναι ένα από τα ελάχιστα πράγματα για το ρηματικό σύστημα που πρέπει να αποστηθίσουμε.
👉 Ευτυχώς υπάρχει το tourkika.com για να βρεις τη φωνή-διάθεση αυτή!
Από την άλλη πλευρά, μπορούμε να κατηγοριοποιήσουμε τις περιπτώσεις, για να έχουμε μια πρώτη ένδειξη:
- πολυσύλλαβες ρίζες/βάσεις που τελειώνουν σε φωνήεν, σε -l ή σε -r, παίρνουν -t
- οι υπόλοιπες παίρνουν -DIr
Τι δηλώνει η μεταβιβαστική / αναθετική φωνή-διάθεση
Η μεταβιβαστική / αναθετική φωνή-διάθεση μετατρέπει:
1) αμετάβατα ρήματα > μεταβατικά
Παραδείγματα:
delir- (τρελαίνομαι) > delir-t- (τρελαίνω)
yüksel- (υψώνομαι) > yüksel-t- (υψώνω)
öl- (πεθαίνω) > öl-dür- (σκοτώνω)
utan- (ντρέπομαι) > utan-dır- (προκαλώ ντροπή)
2) μεταβατικά ρήματα > ανάθεση της ενέργειας σε κάποιον άλλο (βάζω κάποιον να κάνει κάτι)
Παραδείγματα:
bekle- (περιμένω) > bekle-t- (στήνω κάποιον)
yaz- (γράφω) > yaz-dır- (υπαγορεύω)
yap- (κάνω) > yap-tır- (βάζω κάποιον να κάνει)
ye- (τρώω) > ye-dir- (ταΐζω)
Πώς χρησιμοποιείται η μεταβιβαστική / αναθετική φωνή-διάθεση
Η φωνή-διάθεση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί στα τουρκικά κυριολεκτούμε και πρέπει να χρησιμοποιούμε τη σωστή φωνή-διάθεση για να μεταδώσουμε τη σωστή πληροφορία.
Αν πούμε Saçlarımı kestim σημαίνει έκοψα (ο ίδιος) τα μαλλιά μου ενώ αν πούμε Saçlarımı kestirdim σημαίνει ότι έβαλα κάποιον άλλο να μου κόψει τα μαλλιά.
Έτσι, στην τράπεζα θα πούμε Bir hesap açtırmak istiyorum (Θέλω να ανοίξω λογαριασμό = θέλω να βάλω κάποιον να μου ανοίξει λογαριασμό) και όχι Bir hesap açmak istiyorum που σημαίνει θέλω να ανοίξω (ο ίδιος) λογαριασμό, εκτός κι αν είμαστε υπάλληλοι της τράπεζας!
Ως τελική σημείωση, πέρα από τα επιθήματα -t και -DIr, πολλά ρήματα παίρνουν διαφορετικά επιθήματα για να δηλώσουν αυτή τη φωνή-διάθεση.
Παραδείγματα:
bit- (τελειώνω ο ίδιος) > bit-ir- (τελειώνω κάτι)
sark- (κρεμιέμαι) > sark-ıt- (κρεμάω)
kork- (φοβάμαι) > kork-ut- (τρομάζω κάποιον)
delir- (τρελαίνομαι) > delir-t- (τρελαίνω)
kop- (σπάω ο ίδιος) > kop-ar- (σπάω, κόβω κάτι)
İlan yapıştırmak yasaktır (Απαγορεύεται η αφισοκόλληση)
κατά λέξη ilan yapıştırmak = κολλάω αγγελία
yapışmak (κολλάω ο ίδιος) > yapıştırmak (κολλάω κάτι)
Demiryolu üzerindeki tellere temas etmek, yaklaşmak, bir cisim uzatmak, sarkıtmak, su püskürtmek tehlikeli ve yasak (Είναι επικίνδυνο και απαγορευμένο να ακουμπάμε, να πλησιάζουμε (οι ίδιοι), να πλησιάζουμε ή να κρεμάμε ένα αντικείμενο, να ρίχνουμε νερό στα νήματα που είναι πάνω στις ράγες)
uzamak > uzatmak
sarkmak > sarkıtmak
püskürmek > püskürtmek
Διπλά επιθήματα μεταβιβαστικής / αναθετικής φωνής-διάθεσης
Μια ρηματική ρίζα ενδέχεται να δεχτεί πάνω από ένα επίθημα της μεταβιβαστικής / αναθετικής φωνής-διάθεσης. Όπως φαίνεται και στα παραδείγματα, το άθε επιπλέον επίθημα που προσθέτουμε, μας δίνει ένα ακόμη κομμάτι πληροφορίας ή προκαλεί μα αλλαγή νοήματος του ρήματος.
öl- (πεθαίνω) > öl-dür- (σκοτώνω) > öl-dür-t- (βάζω κάποιον να σκοτώσει)
düzel- (διορθώνομαι) > düzel-t- (διορθώνω) > düzel-t-tir- (βάζω κάποιον να διορθώσει)
değiş- (αλλάζω ο ίδιος) > değiş-tir- (αλλάζω κάτι) > değiş-tir-t- (βάζω κάποιον να αλλάξει κάτι)
oluş- (δημιουργούμαι) > oluş-tur- (δημιουργώ) > oluş-tur-t- (βάζω κάποιον να δημιουργήσει)
Ώρα να βρούμε τη μεταβιβαστική / αναθετική φωνή-διάθεση ενός ρήματος
👉 Επιλέξε εσύ ένα ρήμα για βρω τη μεταβιβαστική / αναθετική του φωνή-διάθεση!