Πώς σχηματίζεται το γερούνδιο σε -DIkçA
Το γερούνδιο σε -DIkçA προστίθεται σε ρηματικές ρίζες ή βάσεις και ακολουθεί τη φωνηεντική αρμονία. Έχει τις μορφές:
- -dıkça, μετά από ρηματική ρίζα/βάση που έχει ως τελευταίο φωνήεν {a, ı}
- -dukça, μετά από ρηματική ρίζα/βάση που έχει ως τελευταίο φωνήεν {o, u}
- -dikçe, μετά από ρηματική ρίζα/βάση που έχει ως τελευταίο φωνήεν {e, i}
- -dükçe, μετά από ρηματική ρίζα/βάση που έχει ως τελευταίο φωνήεν {ö, ü}
Το αρχικό -d τρέπεται σε -t όταν η ρίζα/βάση του ρήματος λήγει σε ένα από τα ç, f, h, k, p, t, s, ş.
Τι χρήση έχει το γερούνδιο σε -DIkçA
Το γερούνδιο σε -DIkçA δηλώνει χρονική διάρκεια και επανάληψη. Συγκεκριμένα, σημαίνει όσο, για όσο διάστημα, κάθε φορά που, όποτε. Επειδή το γραμματικό πρόσωπο δε φαίνεται, αν πρέπει να δηλωθεί το υποκείμενο, ως προσωπική αντωνυμία ή ουσιαστικό στο γ΄ πρόσωπο, μπαίνει στην ονομαστική.
Παραδείγματα:
Kitap okudukça, yeni kelime öğrenirsin (Όσο διαβάζεις βιβλία, μαθαίνεις νέες λέξεις)
Yaptıkça, elin alışır (Όσο το κάνεις, συνηθίζει το χέρι σου)
Fıkraları aklıma geldikçe, gülerim (Όποτε θυμάμαι τα ανέκδοτά του/της, γελώ)
Yabancı bir dili konuştukça, dilin açılır (Όσο μιλάς μια ξένη γλώσσα (τόσο) λύνεται η γλώσσα σου)
Η αρνητική μορφή του γερουνδίου: -mA-dIkçA
Η αρνητική μορφή του γερουνδίου είναι -mA-dIkçA και σημαίνει να σημαίνει όσο δεν.
Παραδείγματα:
Mart çıkmadıkça dert çıkmaz (Όσο δε φεύγει ο Μάρτης, δε φεύγουν τα βάσανα) - παροιμία
Kitap okumadıkça, yeni kelime öğrenemezsin (Όσο δε διαβάζεις βιβλία, δε μπορείς να μάθεις νέες λέξεις)
Yapmadıkça, elin alışmaz (Όσο δεν το κάνεις, δε συνηθίζει το χέρι σου)
Yabancı bir dili konuşmadıkça, dilin açılmaz (Όσο δε μιλάς μια ξένη γλώσσα (τόσο) δε λύνεται η γλώσσα σου)