Πώς σχηματίζεται το γερούνδιο σε -(y)AlI
Το γερούνδιο σε -(y)AlI προστίθεται σε ρηματικές ρίζες ή βάσεις και ακολουθεί τη φωνηεντική αρμονία. Έχει τις μορφές:
- -(y)alı
- -(y)eli
Το -y- προστίθεται όταν η ρηματική ρίζα/βάση λήγει σε φωνήεν.
Τι χρήση έχει το γερούνδιο σε -(y)AlI
Το γερούνδιο σε -(y)AlI δηλώνει χρονική αφετηρία. Συγκεκριμένα, σημαίνει από τότε που. Συνήθως συνοδεύεται από το μόριο beri. Επειδή το γραμματικό πρόσωπο δε φαίνεται, αν πρέπει να δηλωθεί το υποκείμενο, ως προσωπική αντωνυμία ή ουσιαστικό στο γ΄ πρόσωπο, μπαίνει στην ονομαστική.
Παραδείγματα:
Sen geleli (beri), hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθες, είμαστε ευτυχισμένοι)
Fatma geleli (beri), hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθε η Φατμά, είμαστε ευτυχισμένοι)
Hasan bunu söyleyeli (beri) uyuyamıyorum (Από τότε που το είπε αυτό ο Χασάν, δε μπορώ να κοιμηθώ)
Η γερουνδιακή δομή -DI -(y)AlI
Η γερουνδιακή δομή -DI -(y)AlI δηλώνει το ίδιο πράγμα. Είναι συνδυασμός του αορίστου της οριστικής και του γερουνδίου σε -(y)AlI. Το γραμματικό πρόσωπο φαίνεται από το επίθημα προσώπου του αορίστου κι έτσι δεν είναι υποχρεωτικό να δηλωθεί ρητά. Tο υποκείμενο μπορεί φυσικά να δηλωθεί για έμφαση.
Παραδείγματα:
Geldin geleli, hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθες, είμαστε ευτυχισμένοι)
Sen geldin geleli, hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθες εσύ, είμαστε ευτυχισμένοι)
Fatma geldi geleli, hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθε η Φατμά είμαστε ευτυχισμένοι)
Bunu söyledi söyleyeli uyuyamıyorum (Από τότε που το είπε αυτό, δε μπορώ να κοιμηθώ)
Hasan bunu söyledi söyleyeli uyuyamıyorum (Από τότε που το είπε αυτό ο Χασάν, δε μπορώ να κοιμηθώ)
Η γερουνδιακή δομή -DIğ-I-n-dAn beri
Υπάρχει επίσης και η γερουνδιακή δομή -DIğ-I-n-dAn beri που δηλώνει το ίδιο πράγμα. Το γραμματικό πρόσωπο φαίνεται από το κτητικό επίθημα που μπαίνει μετά το -DIğ- και που λειτουργεί ως δείκτης προσώπου.
Παραδείγματα:
Geldiğinden beri, hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθες, είμαστε ευτυχισμένοι)
Sen geldiğinden beri, hepimiz mutluyuz (Από τότε που ήρθες εσύ, είμαστε ευτυχισμένοι)
Çocuk yattığından beri, ev sessiz (Το σπίτι είναι ήσυχο από τότε που ξάπλωσε το παιδί)
Bunu söylediğinizden beri uyuyamıyorum (Από τότε που το είπατε αυτό, δε μπορώ να κοιμηθώ)
Bunu söylediklerinden beri uyuyamıyorum (Από τότε που το είπαν αυτό, δε μπορώ να κοιμηθώ)