A2

Συνδετικά παράγωγα (bağlama ulaçları)

Τα συνδετικά παράγωγα σχηματίζονται με τη ρίζα του ρήματος και την κατάληξη -(y)ip (το φωνήεν της κατάληξης αλλάζει ανάλογα με την αρμονία των φωνηέντων). Με αυτά τα παράγωγα συνδέουμε δύο ρήματα. Το δεύτερο ρήμα καθορίζει τον χρόνο/έγκλιση και το πρόσωπο.

Οι χρήσεις των συνδετικών παραγώγων:

  • Συνδέουμε δύο διαδοχικές ενέργειες. Εδώ αντί για το συνδετικό παράγωγο, θα μπορούσαμε να έχουμε το σύνδεσμο «ve» (και):
    Melek gelip oturdu = Melek geldi ve oturdu = η Μελέκ ήρθε και έκατσε
    dönüp bana baktı = döndü ve bana baktı = γύρισε και με κοίταξε
    soluk alıp verirken zorlanıyor = soluk alırken ve verirken zorlanıyor = ζορίζεται όταν εισπνέει και εκπνέει
    denizden geçip çayda boğulmak (έκφραση) = denizden geçmek ve çayda boğulmak = το να περνάς την θάλασσα και να πνίγεσαι στο ποταμάκι
    Στα παραπάνω παραδείγματα βλέπουμε η ενέργεια του ρήματος με την κατάληξη –ip γίνεται πριν από αυτήν του ρήματος που ακολουθεί. 

    Κάποιες φορές ακολουθεί ο σύνδεσμος de/da:
    taş atıp da kolun mu yoruldu? (έκφραση) = taş attın ve kolun mu yoruldu? = πέτρα πέταξες και κουράστηκε το χέρι σου;
    emekli olup da çalışıyor = emekli oldu ve çalışıyor = βγήκε στη σύνταξη και δουλεύει
    gerçeği bilip de konuşuyorum = μιλάω επειδή ξέρω την αλήθεια
    gerçeği bilmeyip de konuşuyorum = μιλάω παρόλο που δεν ξέρω την αλήθεια
    gerçeği bilip de konuşmuyorum = δεν μιλάω παρόλο που ξέρω την αλήθεια

    Όταν μετά το συνδετικό παράγωγο ακολουθεί το ίδιο ρήμα, τότε υπάρχει η έννοια της έμφασης:
    durup dururken (έκφραση) = στα καλά καθούμενα
    yapıp yapacağın en iyi şey bu = αυτό είναι το καλύτερο που μπορείς να κάνεις
    görüp göreceğin tek şey = το μοναδικό πράγμα που θα μπορέσεις να δεις

    Όταν επαναλαμβάνεται δυο φορές το συνδετικό παράγωγο, τότε υπάρχει η έννοια της συχνής επανάληψης:
    düşüp düşüp kalkıyor = όλο πέφτει και μετά σηκώνεται
    onu yapıp yapıp bozuyor = όλο το φτιάχνει και μετά το χαλάει
    bakıp bakıp gülüyor = όλο κοιτάζει και γελάει

  • Όταν το δεύτερο ρήμα είναι σε άρνηση, τότε και το συνδετικό παράγωγο έχει την έννοια της άρνησης (χωρίς όμως το ίδιο να παίρνει αρνητικό επίθεμα –me/-ma):
    oraya gidip gelmez = oraya gitmez ve gelmez = εκεί δεν πάει και δεν έρχεται
    bizi terk edip gitmeyecek = bizi terk etmeyecek ve gitmeyecek = δεν θα φύγει και δεν θα μας εγκαταλείψει

    Εάν το ρήμα μετά το συνδετικό παράγωγο είναι το ίδιο, αλλά σε άρνηση, τότε έχουμε υπόθεση:
    onun gelip gelmeyeceğini bilmiyorum – δεν ξέρω αν θα έρθει
    orada olup olmadığını fark etmedim – δεν πρόσεξα αν ήταν εκεί
    gidip gitmemekte özgürsün – είσαι ελεύθερος να φύγεις ή όχι (=αν το θες)
    bilip bilmeden konuşma – μη μιλάς αν δε ξέρεις

    Υπάρχουν εκφράσεις με το ρήμα σε άρνηση, όπως:
    gidip dönmemek var (έκφραση) = gitmek ve dönmemek var = μπορεί να φύγεις και να μην επιστρέψεις

 

  • Κάποιες φορές τα συνδετικά παράγωγα παίρνουν τη θέση των τροπικών παραγώγων:
    papaza kızıp oruç bozmak (έκφραση) – να θυμώνεις για κάτι και κάνεις κάτι κακό στον εαυτό σου

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *