Γραμματική

Σύνθετα ουσιαστικά (bileşik adlar)

Στα τουρκικά τα σύνθετα ουσιαστικά σχηματίζονται με διάφορους τρόπους:

  • Από δύο ουσιαστικά, τα οποία δεν παίρνουν καμία κατάληξη. Συνήθως πρόκειται για τοπωνύμια ή επώνυμα, αλλά όχι μόνο. Παραδείγματα:
    Manavkuyu (manav + kuyu), τοπωνύμιο
    Göztepe (göz + tepe), τοπωνύμιο
    Atatürk (ata + Türk), επώνυμο (ο πρόγονος των Τούρκων)
    anneanne (anne + anne), γιαγιά (η μητέρα της μητέρας)
    kurukafa (kuru + kafa), νεκροκεφαλή
  • Από δύο ουσιαστικά, όπου το δεύτερο έχει πάρει κτητική κατάληξη γ΄προσώπου. Παραδείγματα:
    semizotu (semiz + ot), γλυστρίδα
    hanımeli (hanım + el), αγιόκλημα
    yüzbaşı (yüz + baş), λοχαγός
    Hisarönü (hisar + ön), τοπωνύμιο
    dilbilgisi (dil + bilgi), γραμματική
    havaneli (havan + el), γουδοχέρι
  • Από συνδυασμό επιθέτου-ουσιαστικού. Και εδώ συνήθως σχηματίζονται τοπωνύμια ή επώνυμα, αλλά όχι μόνο. Παραδείγματα:
    Eskişehir (eski + şehir), τοπωνύμιο
    Bozdağ (boz + dağ), τοπωνύμιο
    Karagöz (kara + göz), όνομα/παρατσούκλι (μαυρομάτης)
    Aytunç (ay + tunç), όνομα
    kırkayak (kırk + ayak), σαρανταποδαρούσα
  • Με χρήση «πρόθεσης». Εδώ το ρόλο «πρόθεσης» έχουν ορισμένες μονοσύλλαβες λέξεις (alt, üst, ön, baş, ilk, son, ak, eş…). Πάρα πολλές σύνθετες λέξεις έχουν δημιουργηθεί με αυτό τον τρόπο. Παραδείγματα:
    Akdeniz (ak + deniz), Μεσόγειος
    akbaba (ak + baba), γύπας
    başkent (baş + kent), πρωτεύουσα
    başpiskopos (baş + piskopos), αρχιεπίσκοπος
    ilkbahar (ilk + bahar), άνοιξη
    sonbahar (son + bahar), φθηνόπωρο
    önsöz (ön + söz), πρόλογος
    altyapı (alt + yapı), υποδομή
    eşcinsel (eş + cinsel), ομοφυλόφιλος
    içgüdü (iç + güdü), ένστικτο
  • Από συνδυασμό ουσιαστικού-ρήματος. Παραδείγματα:
    kuşkonmaz (kuş + konmaz), σπαράγγι
    imambayıldı (imam + bayıldı), είδος φαγητού
    gecekondu (gece + kondu), αυθαίρετο φτωχόσπιτο
    Gündoğdu (gün + doğdu), τοπωνύμιο
    bilgisayar (bilgi + sayar), υπολογιστής
    kalburabastı (kalbur+ a + bastı), είδος μελομακάρονου
  • Από συνδυασμό ρήματος-ρήματος. Παραδείγματα:
    çekyat (çek + yat), καναπές που γίνεται κρεβάτι
    uyurgezer (uyur + gezer), υπνοβάτης
  • Από συνδυασμό ουσιαστικού-ρηματικού παραγώγου. Παραδείγματα:
    cankurtaran (can + kurtaran), ναυαγοσώστης
    ağaçkakan (ağaç + kakan), τρυποκάρυδος

 

Ονόματα αθλητικών σωματείων ή τραπεζών είναι συχνά σύνθετα. Παραδείγματα: Bucaspor, Bursaspor, Şekerbank, Akbank….

 


Ο πληθυντικός αριθμός των σύνθετων ουσιαστικών.

Η κατάληξη του πληθυντικού (-lar/-ler), μπαίνει στα σύνθετα ουσιαστικά στο τέλος της λέξης, όπως και στα υπόλοιπα ουσιαστικά: bilgisayarlar, cankurtaranlar, önsözler…
Αν όμως στο τέλος της λέξης υπάρχει κτητική κατάληξη, τότε η λέξη στον πληθυντικό παίρνει την κτητική κατάληξη γ΄προσώπου πληθυντικού (-ları/-leri): hanımelleri, devekuşları, semizotları…

 


 

Οι πτώσεις των σύνθετων ουσιαστικών.

Οι καταλήξεις των πτώσεων στα σύνθετα ουσιαστικά είναι οι ίδιες με αυτές των απλών: külbastıyı, çekyatta, akbabadan…
Αν όμως στο τέλος της σύνθετης λέξης υπάρχει κτητική κατάληξη, τότε μπαίνει το ευφωνικό γράμμα –n– πριν την κατάληξη της πτώσης: dilbilgisini, Kuşadasına, havanelinde

Ορισμένες σύνθετες λέξεις με κτητική κατάληξη, δεν παίρνουν το ευφωνικό γράμμα –n– πριν την κατάληξη της πτώσης: İnönü’yü..

 


 

Οι κτητικές καταλήξεις των σύνθετων ουσιαστικών.

Οι κτητικές καταλήξεις των στα σύνθετα ουσιαστικά είναι οι ίδιες με αυτές των απλών: Nadire’nin külbastı, çekyatımız, Girit’in sonbaharı
Αν όμως στο τέλος της σύνθετης λέξης υπάρχει ήδη κτητική κατάληξη, τότε στο γ΄πρόσωπο δεν παίρνει καμία επιπλέον κατάληξη: Türkçe dilbilgisi, bahçenin hanımeli/hanımelleri

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *